‍Freonedei…

‍

‍It is ien fan de moaiste dagen yn it jier. Alteast wat my oanbelanget. Us jierlikse freonedei.

‍Meastentiids yn septimber. Dit kear wie it op in freed. Wy binne no (hast) allegearre mei pensjoen, wy binne net mear oan it wykein bûn. 

‍

‍Op dizze freed teagen wy nei Gaasterlân, nei Riis om krekt te wêzen. Yn Gaasterlân lizze ús woartels en de fjouwer freonen dy’t it dit jier organisearre hiene, wenje alle fjouwer yn Gaasterlân, dat de kar foar dizze lokaasje wie hast fanselssprekkend…

‍

‍Yn Riis wiene wy fanôf 11:00 oere wolkom yn it hûs fan ien fan ús freonen. In prachtich plakje, oan ‘e râne fan it Rysterbosk. En dat Rysterbosk foarme in wichtich ûnderdiel fan it programma.

‍

‍Ik gean yn dit blog net yn op alle details fan dizze moaie dei. Want dan soe ik hjir elk kopke kofje, drankje, hapke, lunch, bakje sop en elk noflik petear beskriuwe moatte. Leau my, dat wie allegearre poerbêst yn oarder!

‍

‍Op in stuit waard yn it hûs fan ús freon fan alles nei binnen tôge. In grut projeksjeskerm, in beamer, allegearre boeken en brosjueres, in projeksjetafeltsje en mear fan sokke attributen. Al gau krije jo flashbacks nei jo ûnderwiiskarriêre. In sprekker! 

‍

‍Sa’n twintich jier lyn waard it presintearjen mei in beamer suver in MUST yn it ûnderwiis. Elke begelieder, kursuslieder, direkteur as oare hotemetoat hie in beamer mei. Foaral yn de begjintiid fan de beamers wie dat in hiel o-heden. Bytiden duorre it in ivichheid ear’t sa’n beamer byld joech. Dan die hy it net, bleau it skerm swart as der wie in kabeltsje fergetten. En dan begûn de ynlieding folle letter en wie de helte fan de jûn hast om…

‍

‍Hawar, Arnoud van de Ridder hie it goed foarelkoar. Hy fersoarge dizze middei in ynlieding oer Huize Rijs. In steatlik lânhûs dat ea yn Riis stien hat en dat yn it begjin fan de 20-ste ieu ôfbrutsen waard fanwegen it opdrûgjen fan de finânsjes. It ferhaal fan Huize Rijs wie wer aktueel wurden om’t Arnoud dêr in boek oer skreaun hie en dat wie suver krekt útjûn.

‍

‍It waard in prachtich ferhaal. De measten fan ús wisten net sa folle oer dit lânhûs mei de bewenners en harren personiel. It wie moai dat de ynlieder in protte fertelde oer dat personiel. It personiel fan de wolstelde bewenners foarme, om it samar te sizzen, syn ynfalshoeke.

‍

‍Doe nei bûten! 

‍

‍Wy besochten it plak wêr’t Huize Rijs ea stien hie. It stikje grûn wie oankocht troch it Fryske Gea en op dat plak hiene se in soarte fan werynrjochting makke. De tún mei de paden wie wer sa oanlein as yn it ferline. Ek de kontoeren fan it grutte lânhûs wiene wer te werkennen oan betonnen muorkes. Wol wie der in eigentiidske foarm oan jûn, want de tagongspoarte wie ûntwurpen troch de bekende Fryske byldzjend keunstner Ids Willemsma.

‍

‍Nei de besite oan it plak fan Huize Rijs, teagen wy fierder it Rysterbosk yn. Op nei it Vredestempeltje. Boud yn 1814 as oantinken oan de frijheid dy’t de minsken werom krigen nei de Frânske tiid. Yn ‘e twadde wrâldkriich fernield troch de Dútsers, dy’t fanút it Rysterbosk V2 raketten ôfskeaten rjochting Antwerpen en Ingelân. It tempeltsje waard nei de oarloch wer opboud. Nei in sloop fanwegen ferfal yn 1969 noch wer in kear opboud in 1977. It is no in Ryksmonument en in plak om de frede, sa’t wy dy ûnderfine meie, te betinken.

‍

‍Ien fan ús freonen hat Belgyske woartels. Yn de earste wrâldoarloch wie syn pake as Belgysk soldaat nei Gaasterlân flechte en waard ûnderbrocht op in opfanglokaasje yn ‘e buert fan it Rysterbosk. Hy krige in relaasje mei in Balkster famke en bleau fanwegen de leafde yn Gaasterlân achter. Op inisjatyf fan ús freon is der yn monumint ûntbleate njonken it fredestimpeltsje. Júst om oan te jaan dat doe, sa’n 100 jier lyn flechtelingen wolkom wiene en de Gaasterlanners op dizze wize in foarm fan frede útdroegen.

‍

‍Hy koe der moai oer fertelle. Oars hie ik hjir no net west, sa wiene de lêste wurden fan syn ferhaal. Op de ynformaasjeboerden dy’t pleatst wiene, koene wy it ferhaal fan de Belgen yn Gaasterlân neilêze.

‍

‍Wat in ynformaasje op sa’n dei! Wylst wy as jongeren, sa’n 50 jier lyn, hielendal gjin oandacht oan soks skonken. Wy hiene wol wat oars te dwaan: op stap, dûnsje en healwiizje, bierkes drinke, flirte, sporte en meielkoar op fakânsje. Dizze ferhalen giene deryn as in preek yn in âlderling. It is nuver, mar as jo âlder wurde ynteressearret it ferline jo hyltiten mear.

‍

‍In oare freon sei de moarns ûnder de kofje op: As minsken fan ús âldens byelkoar sitte, dan duorret it mar even as it giet oer ús kwalen…

‍

‍Ok. Dus. Ferline en kwalen…

‍Mar leau my, wy ha it op dizze dei lokkich net oer ús kwalen hân. It bleau by dy iene opmerking!

‍

‍De dei waard ôfsluten mei in hearlik itentsje yn restaurant Teernstra yn Balk. Om likernôch 22:00 oere kaam der in ein oan dizze prachtige dei yn in moaie omjouwing. Nei in hertlik ôfskied gie elk wer syn eigen wei. Elk wer nei syn eigen plakje earne yn Nederlân. Nei Amsterdam, Hoorn, de Lemmer, Emmeloord, Grinslân, Hellendoorn as Hantum. Wer hielendal bypraat en troch dizze dei ferbining hâlden mei ús jeugd en ús ferline. Eins wol unyk, dat sa’n grutte freoneploech op dizze wize, troch al dy jierren hinne, harren bân ûnderhâldt.

‍

‍En it moaiste wie dat ik Pyt wer trof. Nei sa’n 50 jier! Pyt koe fanwegen syn wurk eins nea meidwaan oan de freonedagen. Mar nei syn pensjoen wie hy der graach wer by. Fansels! Krekt as froeger. Wie ien fan de maten even in pear moannen ôfwêzich fanwegen stúdzje, wurk as de leafde, alititen wer wolkom!

‍

‍Kom, dêr wiest wer…!